Osmanlı Dış Borç Tarihi

Osmanlı’nın Borçlanma Tarihi

İlk dış borcu 1854 yılında Kırım Savaşı sırasında İngiltere’den alan Osmanlı Devleti zaman içinde borcu borç ile ödeme alışkanlığı kazandı. 1875 yılına gelindiğinde bütçenin %51’i borç ve faiz ödemelerine ayrılır hale gelmişti. Bütçe açığı 5 milyon liraya ulaşmıştı.

Aynı yıl Sadrazam Mahmut Nedim Paşa Ramazan Kararnamesi‘ni yayınlayarak; ödenmesi gereken borç tutarının yarısının ödeneceğini ve geri kalanının %5 faizli tahvil ile ödeneceğini açıkladı. Bu durum Osmanlı Devleti’nin haysiyetini iki paralık etti. Tüm Avrupa gazeteleri “Türkler bizi dolandırdı, altınlarımızı safahat uğruna harcadılar” dediler.

Ama bu kararname de Osmanlı Devleti’ni bataktan kurtaramadı. 1876’da ödenmesi gereken 1858 borç kuponları ödenemediği gibi 1869 ve 1873 kupon bedellerinin ödenmesi ise ertelendi. Osmanlı Hükümeti Nisan 1876’da Moratoryum ilan etti. Böylece borç ödemeleri tamamen durdurulmuş oldu.

1876-1881 yılları arasında dış borçlarla ilgili bir düzenleme yapmayan Osmanlı Devleti, 1880 yılında Galata Bankerleri ile masaya oturarak 6 vergi kalemini (Müskirat, (alkollü içecek) Pul, İstanbul civarındaki deniz ürünleri vergisi, Edirne-Samsun-Bursa İpek Öşrü, Tönbeki ve Tütün Tekeli vergileri) 10 yıllığına Bankerlere bıraktı. Bu idareye 6 vergiden dolayı Rüsum-u Sitte adı verilmiştir.

Rüsum-u Sitte iç borçlara çözüm olsa da dış borç sahiplerinin baskısının daha da artmasına sebep oldu. Alacaklı devletler benzer bir kurumun kendileri içinde kurulmasını istediler. Baskılara dayanamayan Osmanlı Devleti alacaklıların birer temsilci göndermesini istedi. Temsilcilerle yapılan görüşmeler neticesinde anaparadan büyük bir indirim yapılması hususunda anlaşılarak Muharrem Kararnamesi ilan edildi.

Muharrem Kararnamesi çerçevesinde Duyun-u Umumiye İdaresi kuruldu.(1881) Böylece Avrupalı devletler Tuz, İpek, Tütün, Alkollü içecek ve balık sektörlerinden gelecek olan vergilere el koymuş, Osmanlı Devleti ekonomik bağımsızlığını kaybetmiştir.

Bu tarih sonrası da borçlanmaya devam eden Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşı başladığında 156,4 milyon Osmanlı Lirası dış borcu vardı.

Osmanlı aldığı borçları nereye harcadı? Lütfen tıklayınız.

Lozan Barış Antlaşması’nda ise Osmanlı’nın dış borçlarının  %67’sinin Türkiye tarafından ödenmesi kararlaştırıldı.

Türkiye Cumhuriyeti kendi payına düşen borçları nasıl ödedi? Sorusunun cevabı diğer yazımızda. Lütfen tıklayınız.

 


Tavsiye Konular

Kütahya Antlaşmasının Maddeleri

Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanının Nedenleri, Başlaması ve Gelişimi hakkında bilgi sahibi olmak için tıklayınız. ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir