Batum Antlaşması (1918)

Osmanlı tarihinde pek bilinmeyen lakin enteresan özellikleri olan bir antlaşma Batum Antlaşması. Osmanlı’nın Kafkas Cumhuriyetleri ile doğu sınırını çizen ama pek uzun ömürlü olmayan bir antlaşma.

Antlaşmanın Tarihi4 Haziran 1918
İmzalandığı YerBatum, Gürcistan
İmzalayan DevletlerOsmanlı Devleti ile Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasında imzalanmıştır.
Batum Antlaşması’nı imzalayanlarOsmanlı adına Halil Menteşe ve Vehip Paşa
Ermenistan adına Avetis Aharonyan, Alexander Khatisyan, M. Babachanian, Ghorghanian
Azerbaycan adına Mehmet Emin Resulzade, Mehmet Hasan Hacınski
Gürcistan adına Akaki Chkhenkeli

Brest-Litowsk Antlaşması ile 1. Dünya Savaşı’ndan çekilen Rusya, bu antlaşma ile Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı’ya bırakmıştı.

Rusya’nın bölgeden çekilmesi ile ortaya çıkan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Mavera-i Kafkas (Kafkas Ötesi) Cumhuriyeti’ni kurmuştu.

Bu üç devlet ile Osmanlı arasında Trabzon Konferansı düzenlendi. 30 günden fazla süren konferansta bir netice alınamayınca harekete geçen Osmanlı ordusu Bakü’ye kadar olan yerleri ele geçirdi. Kars, Ardahan, Btum Osmanlı kontrolüne girdi. Osmanlı 3. ordusu Erivan’a 7 km kalıncaya kadar ilerleyince Batum’da barış görüşmeleri başladı.

Kafkas İslam Ordusu Harekatı
Batum Antlaşması Öncesi Osmanlı ordusunun ilerleyişi

11 Mayıs–4 Haziran 1918 tarihleri arasında yapılan görüşmeler sonucunda 3 devletle de ayrı ayrı antlaşmalar yapıldı.

Batum Antlaşmasının Maddeleri

Ermenistan ile yapılan Batum Antlaşması 14 maddeden oluşmaktadır. Aynı anda yapılan 3 antlaşmanın maddelerine beraber bakalım.

Bu antlaşmayı biz böyle anlatıyoruz peki Ermeniler tarih kitaplarında nasıl anlatıyor diye aklınıza geldiyse buyrun cevabı http://turksandarmenians.marmara.edu.tr/tr/ermenistan-cumhuriyeti-ve-osmanli-imparatorlugu-ile-iliskileri/

  • Osmanlı Devleti’nin doğu sınırı çizildi.
  • Gürcülerle yapılan antlaşmaya göre; Kars, Artvin, Ardahan, Batum, Akhalkalaki (Ahılkelek) ve Akhaltsikhe (Ahıska) Osmanlı’ya geçti.
  • Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile Osmanlı Devleti arasında daimî bir dostluk ve barış olacaktır.
  • Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan arasındaki sınır sorunu çözümlenecek ve Osmanlı Devleti’ne bildirilecektir.
  • Azerbaycan ihtiyaç duyması halinde Osmanlı Devleti’nden askeri yardım talebinde bulunabilecektir.
  • Ermenistan kendi topraklarında Türkiye karşıtı silahlı örgütlerin faaliyetlerine son verecektir.
Batum Antlaşması'na göre Osmanlı, Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan sınırları
Batum Antlaşması’na göre Osmanlı Devleti’nin Doğu Sınırı

Batum Antlaşması’nın Önemi

  • Osmanlı Devleti ile Azerbaycan arasında imzalanan ilk antlaşmadır.
  • Azerbaycan ile Osmanlı Devleti arasında geniş bir sınır tahsis olundu.
  • Osmanlı Devleti ile Ermenistan arasında imzalanan ilk antlaşmadır.
  • Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti’nin imzaladığı ilk uluslararası sözleşmedir.
  • Ayastefanos Antlaşması ve Berlin Antlaşması ile kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum geri alınmış oldu.
  • Türkiye Gürcistan sınırı 1829 Edirne Antlaşması’nda ki durumuna dönmüştür.

Osmanlı Devleti Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası 1914 sınırlarına çekilmek zorunda kalmıştır. Daha sonra Gümrü, Moskova ve Kars Antlaşmaları ile doğu sınırımız şekillenmiştir. Ammavelakin Moskova Antlaşması ile Batum sınırlarımızın dışında kalmıştır. Kars Antlaşması ile bu durum ve doğu sınırımız kesinleşmiştir.

Peki Türkiye Cumhuriyeti’nin doğu sınırı hangi antlaşmalar ile çizildi? Buyur. Doğu Sınırımızın Çizilmesinde Etkili Olan Antlaşmalar

Kaynak: http://www.karam.org.tr/Makaleler/1853298114_10.Mustafa%20SARI.pdf


Sıkça Sorulan Sorular

1918 Batum Antlaşması'dır. Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan ile imzalanmıştır.

Batum Antlaşması Osmanlı Devleti ile Ermenistan arasında yapılan ilk ve tek antlaşmadır. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, Ermenistan'ı tanıyan ilk devlet olarak tarihe geçmiştir.

Kars, Ardahan ve Batum'a elviye-i selase denilmektedir. Bu 3 şehir Brest-Litowsk Antlaşması ve onu tamamlayan Batum Antlaşması ile geri alınmıştır

4 Haziran 1918 tarihli Batum Antlaşması Osmanlı ile Azerbaycan Milli Şurası arasında yapılan ilk antlaşmadır.

22 Nisan 1918'de Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan tarafından Tiflis başkent olmak üzere kurulmuş federatif bir cumhuriyettir.

Osmanlı Devleti'nin Ermenistan ve Azerbaycan ile imzaladığı ilk antlaşmadır. Ayastefanos ve Berlin Atnlaşması ile verilen topraklar geri alınmıştır.

Sovyet Rusya ile yapılan Moskova Antlaşması ve sonrasında Sovyetlere bağlı Kafkas cumhuriyetleri ile imzaladığımız Kars Antlaşması ile Batum elimizden çıkmıştır.

Tavsiye Konular

Büyük Güçlerin Orta Doğu Politikaları

Büyük Güçlerin Orta Doğu Politikaları

Fransa’nın Orta Doğu Politikaları İngiltere’nin Orta Doğu Politikaları hakkında kısa bilgi Orta Doğu I. Dünya Savaşı yıllarında gizli antlaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir