Kanuni Dönemi Osmanlı-Safevi İlişkileri (Doğu Seferleri)

Yavuz zamanında Osmanlı-Safevi ilişkileri bozuşmuş, Çaldıran Savaşı ile İran’a büyük darbe vurulmuştur. Ancak Safeviler ortadan kaldırmamıştır. Bu arada İran’da Şah İsmail ölmesi üzerine Şah Tahmasb tahta çıkmıştı.

Kanuni Dönemi Osmanlı-Safevi İlişkileri

Kanuni Döneminde İran üzerine üç sefer düzenlendi. Bunlar; I. İran seferi (Irakeyn Seferi), II. İran Seferi, III. İran seferi (Nahçıvan seferi)dir.

Kanuni Dönemi Doğu Seferleri (Osmanlı-Safevi İlişkileri)
Kanuni Dönemi Doğu Seferleri (Osmanlı-Safevi İlişkileri)

Kanuni Döneminde Osmanlı-İran İlişkilerinin Bozulmasının Sebepleri

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Safeviler üzerinen düzenlenen seferlerin genel sebepleri şöyle sıralanabilir;

  • Şah Tahmasb ın babasının izinden giderek Şii propagandası yoluyla Anadolu’da yıkıcı faaliyetlerde bulunması,
  • Sınır çatışmaları,
  • Safevilerin Osmanlı Devleti aleyhine Venedik ve Avusturya ile anlaşma yapması gösterilebilir.

I. İran seferi (Irakeyn Seferi) (1534)

Tarih11 Haziran 15348 Ocak 1536
BölgeIrak-ı Arab ve Irak-ı Acem (Irak ve İran)
KomutanMakbul (Pargalı, Maktul) İbrahim Paşa, Kanuni Sultan Süleyman
SonuçVan, Bağdat ve Tebriz feth edildi.
Irakeyn Seferi Bilgi Kartı

Şah Tahmasb’ın Anadolu’daki bazı beyleri Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması ve Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Osmanlı Safevi çalışması, bu seferin önemli nedenleridir.

Doğu sınırında Bitlis Bey’i Şeref Han’ın Safevilere, İran beylerinden Olama Paşa’nın Osmanlılara sığınması üzerine Kanuni İran seferine çıkma kararı aldı.

Bu sefer de Sadrazam İbrahim Paşa’nın Tebriz’i; Kanuni’nin ise Bağdat’ı almasından dolayı sefer Irakeyn (iki Irak) seferi de denir.

Irakeyn Seferinin Sonuçları

Kanuni’nin bu seferi’nden sonra;

  • Bağdat, Tebriz ve Van Osman topraklarına katıldı.
  • İpekyolu kontrolü sağlandı.
  • Hint ticaret yolunun Basra bölümünde Osmanlı hakimiyeti kuruldu.
  • Büyük Türk şairi Fuzuli, Osmanlı hizmetine girdi ve meşhur Bağdat kasidesini burada Kanuni’ye sundu.

İkinci İran (Tebriz) Seferi (1548)

Tarih29 Mart 154821 Aralık 1549
BölgeGürcistan, İran
KomutanKanuni Sultan Süleyman
SonuçVan ve Tebriz alındı.
2. İran (Tebriz) Seferi Bilgi Kartı

Kanuni’nin İstanbul’a dönmesinden sonra Osmanlı topraklarında saldıran Tahmasb; Van ve Tebriz’i aldı (Aslında Tahmasb; Kanuni’nin Avrupa’da seferde olmasından faydalanmaktaydı.)

Bu sebeple 1548 de Kanuni, II. İran Seferi‘ne çıktı. Şah Tahmasb kardeşiyle giriştiği taht mücadelesi de Kanuni’nin hareket noktalarından birini oluşturuyordu.

Şah Tahmasb , Kanuni’nin karşısına çıkmadı. Van ve Tebriz alıp, Gürcistan’daki bazı kaleleri ele geçiren Kanuni geri döndü.

Kanuni’nin İstanbul’a dönmesi üzerine Şah Tahmasp tekrar Ahlat, Erciş ve Erzurum dolaylarına saldırdı.

3. İran Seferi (Nahçıvan Seferi) (1553)

Tarih28 Ağustos 1553 – 1 Haziran 1555
BölgeNahcivan, Karabağ
KomutanKanuni Sultan Süleyman
SonuçNahcivan, Karabağ fethedildi. Amasya Antlaşması imzalandı.
3. İran Seferi (Nahçıvan seferi) Bilgi Kartı
3. İran Seferi (Nahçıvan Seferi) (1553)
Nahcivan Seferi Kaynak

Şah Tahmasb’ın Muş’a kadar olan yerleri ile geçirmesi sebebiyle Kanuni 3. kez Safeviler üzerine sefere çıktı.

Bu sefer ile; Nahçıvan ve Karabağ dolayları ele geçirdi.

Şah Tahmasb’ın onun karşısına çıkmaması ve kış mevsimi yaklaşmasından dolayı Kanuni Amasya döndü. Şah Tahmasb’ın isteği üzerine anlaşma yapıldı.

Amasya Antlaşması (1555)

İran ve Osmanlı Devleti arasında imzalanan ilk resmi antlaşmadır.

Bu antlaşmayla; Doğu Anadolu, Azerbaycan, Tebriz ve Bağdat Osmanlılarda kaldı.

OKUMA TAVSİYESİ: 1555 Amasya Antlaşması Maddeleri ve Önemi


] }

Tavsiye Konular

Preveze Deniz Zaferi Haritası

Preveze Deniz Savaşı Sebepleri, Sonuçları ve Önemi

Preveze Deniz Savaşı tartışmasız Türk denizcilik tarihinin en büyük zaferidir. Çaka Bey ile başlayan Türk …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir