Tımar Sistemi

  • Tımar; geçimleri veya hizmetlerine ait masrafları karşılamak üzere bir kısım asker ve memura, vergi toplama yetkisinin devredilmesi anlamına gelmektedir.
  • Paranın kullanımı ve naklî, günümüzdeki kadar gelişmediği için merkezî hazineye alınması gereken vergiler hem nakit hem de ürün olarak toplanmıştır.
  • Vergilerin nakde çevrilmesi ve merkezde toplanması zor olduğu için Osmanlı Devleti tarım gelirlerinin büyük kısmını sipahilere tımar olarak vermiştir.
  • İlk aşama, fethedilen herhangi bir bölgenin tahririnin yapılarak vergi gelirlerinin belirlenmesidir.
  • Yaptıkları hizmet karşılığında devlet görevlilerine ve savaşlarda yararlılık gösteren askerlere tahsis edilen gelir kaynaklarına dirlik adı verilir.
  • Dirlik araziler gelir durumuna göre has, zeamet ve tımar olarak üçe ayrılmıştır.
  • Has arazinin geliri hükümdara, zeamet arazinin gelirleri ise yüksek dereceli memurlara bırakılırdı.
  • Has ve Zeamet sahibi her 5000 akçe için bir cebelü denilen atlı asker beslerdi.
  • Tımar toprakları yıllık geliri 20 000 akçeye kadar olan dirliklerdir.
Tımar Sistemi
Dirlik araziler kaça ayrılır?
  • Savaşlarda yararlılık gösteren askerlere verilirdi.
  • Tımar sahibine Tımarlı Sipahi denirdi.
  • Gelirin ilk 3.000 akçesine kılıç denir ve kılıç hakkı Tımarlı Sipahi’ye aittir.
  • Bunun dışındaki her 3.000 akçesi için Tımarlı Sipahi bir cebelü yetiştirmek zorundadır.
  • Tımarlı Sipahi, toprak üzerinde yaşayan reayadan, devletin belirlediği vergiyi toplama yetkisine sahiptir.
  • Tımarlı Sipahiler, padişahın taşradaki temsilcileri olarak idari yöneticilik görevi de yapmıştır
  • Osmanlı Devleti’nde, tımar sisteminin uygulandığı eyaletlerde yapılan sayımlara “tahrir” adı verilir.
  • Faydaları : Tımar sistemi ile hazineden para harcamadan atlı asker yetiştirilir, tarımsal üretimin devamlılığı sağlanır ve Merkezi otorite Tüm Osmanlı topraklarına yayılırdı

OKUMA TAVSİYESİ: Tımar Sistemi ve Özellikleri

Osmanlı Toplumunda Askeriler ve Reaya

  • Hem askerlik hizmeti yapanlar hem de memur statüsünde bulunanlar askerî sınıfı oluştururdu
  • Vergi veren şehir, kasaba ve köy ahalisi ile konar-göçerlere ise “reaya” denirdi
  • Reayanın karşılıksız çalıştırılması yasaktı.
  • Köylü, kendisine tahsis edilen toprağı işlemek ve vergisini sipahiye ödemekle yükümlüydü.
  • Köylü, keyfî olarak tarlasını boş bırakamaz, çiftini, çubuğunu terk edip bir başka memlekete gidemezdi
  • Bu sistemin denetlenmesi kadıya aitti.
  • Tımar topraklarının devlet mülkü olması nedeniyle miras bırakılması, satılması, kiraya verilmesi, vakfedilmesi ve bağışlanması yasaktı.
  • Sipahi sefere katılmazsa devlet o senenin gelirini ondan alırdı. Bu şekilde Tımarlı Sipahilerin merkezî otoritenin aleyhine toprak ve mevki kazanmaları ve ayrı bir toprak aristokrasisi oluşturmaları önlenmişti.
  • Sipahiler taşrada merkezî otoritenin temsilcisi olmuştu
  • Eyalet ordusu denince öncelikle Tımarlı Sipahiler akla gelirdi
  • XVII. yüzyılın başlarına kadar Osmanlı ordusunun en büyük bölümünü oluşturan atlı askerlerdi
  • Moğolca; silah, zırh anlamına gelen “cebe” kelimesinden Türkçe “-lü” ekiyle türetilen cebelü; zırhlı, teçhizatlı asker demektir
  • Seferlere katılmayan sipahilerin dirlikleri ellerinden alınır, idam da dâhil çeşitli cezalara çarptırılmaları söz konusu olabilirdi.
  • Sancaklara dağıtılan Tımarlı Sipahiler, sancakbeyinin emri altındaydı.
  • Seferler sırasında sipahilerin onda biri, bulundukları bölgenin korunması, asayişin sağlanması ve günlük işlerin görülmesi amacıyla geride bırakılır böylece üretimin devamlılığı sağlanırdı.
  • Sipahilerden başka yine eyalet askeri statüsünde akıncılar, deliler, yörükler, beşliler, yayalar ve müsellemler gibi yardımcı kuvvetler kullanılmıştır.

Yeniçeri Ocağı ve Tımarlı Sipahiler

  • Merkezde Kapıkulu askerleri ile eyaletlerde Tımarlı Sipahilerden oluşan Osmanlı ordusu, XVI. yüzyılın sonlarına kadar dünyada önemli düzenli ordulardan olmuştur
  • Yeniçeriler ve Tımarlı Sipahiler, sahip oldukları askerî, hukuki, idari görev ve yetkileri ile merkezî devletin otoritesini temsil etmiştir.
  • Devşirme kökenli yeniçeriler ve yöneticiler, Tımarlı Sipahilere karşı bir denge unsuru oluşturmuştur
  • Osmanlılar, bu askerî gruplardan herhangi birisinin imtiyazlı ve güçlü bir sınıf hâline gelmesine izin vermemiştir

OKUMA TAVSİYESİ: Tımarlı Sipahilerin Özellikleri Nelerdir?


] }

Tavsiye Konular

Devşirme Sistemi Nasıl Uygulanırdı?

Devşirme Sistemi Nasıl Uygulanırdı?

Devşirme Sistemi Osmanlı Devleti’nin önemli unsurlarından Devşirme Sistemi Nasıl Uygulanırdı? Hangi çocuklar alınır? Hangi çocular …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir